Δευτέρα, Σεπτεμβρίου 06, 2010

Η µοναδική και αυθεντική ελευθερία του ανθρώπου είναι εκείνη του πνεύµατος


Ο πορτογάλος νοµπελίστας ΖΟΖΕ ΣΑΡΑΜΑΓΚΟΥ έδωσε απάντηση στον Πάπα περί Θεού και πίστης, είκοσι ηµέρες πριν από τον θάνατό του, µε ένα κείµενο που δηµοσιεύτηκε στον κατάλογο έκθεσης ισπανίδας ζωγράφου

Συµβουλές προς τον Πάπα, ο οποίος αναρωτιέται αν υπάρχει Θεός, δίνει µέσα από ένα από τα τελευταία κείµενα της 88χρονης ζωής του ο πορτογάλος νοµπελίστας Ζοζέ Σαραµάγκου. Αφορµή για να γράψει το συγκεκριµένο κείµενο µόλις 20 ηµέρες πριν από τον θάνατό του ήταν ένας εικαστικός κόσµος γεµάτος ενοχή και αδυναµία, φως και σκιά, πόνο και θάνατο, και πορτρέτα του Φραντς Κάφκα µε αφορµή διαφορετικά στιγµιότυπα της ζωής του. Ο κόσµος της καταξιωµένης ισπανίδας ζωγράφου Σοφίας Καντάριας, που τον παρουσίασε προιν λίγες εβδομάδες στην Πράγα (την πατρίδα του συγγραφέα) υπό τον τίτλο «Κάφκα, ο οραµατιστής».

Ο Ζοζέ Σαραµάγκου είχε κάθε δικαίωµα να διατυπώσει άποψη περί τέχνης στον κατάλογο της Σοφίας Καντάριας καθώς, εκτός των άλλων, ήταν και ο ίδιος εικαστικός και µάλιστα είχε παρουσιάσει τη δουλειά του (περίπου 500 έργα ) στη Λισαβώνα πέρυσι τον Μάιο.

«Στην αγωνιώδη ερώτηση, παρότι θεωρείται µετά ευκολίας ρητορική,την οποία εξέφρασε ο Πάπας στο Αουσβιτς, αφήνοντας τους πιστούς ανάµεσα στην έκπληξη και το σκάνδαλο, "πού ήταν ο Θεός;",έρχεται αυτή η σηµαντική έκθεση της Σοφίας Καντάριας η οποία απαντά απλώς "ο Θεός δεν είναι εδώ"».

Και είναι προφανές πως ο Θεός δεν διάβασε Κάφκα και από ό,τι φαίνεται ούτε και ο Γιόζεφ Ράτσινγκερ. Πολύ λιγότερο Πρίµο Λέβι, που είναι ο πιο κοντινός στην εποχή µας και ουδέποτε χρησιµοποίησε την αλληγορία για να περιγράψει τον φόβο.

Αν µου επιτρέπεται η αυθάδεια, θα συµβούλευα τον Πάπα να επισκεφθεί, µε άγρυπνο µάτι και συνείδηση, αυτή την έκθεση της Σοφίας και να ακούσει µε προσοχή τις εξηγήσεις που θα του έδινε µία ζωγράφος η οποία, κατέχοντας σε βάθος την τέχνη που ασκεί, γνωρίζει πολύ και τον κόσµο και τη ζωή που έχουν κάνει οι θρησκόληπτοι και οι µη θρησκόληπτοι, οι πιστοί και µη πιστοί, και οι άλλοι, εκείνοι που πέρασαν από το Αουσβιτς και εκείνοι που ρωτούν πού ήταν ο Θεός.  

Θα ήταν καλύτερα αν αναρωτιόµασταν πού βρισκόµαστε. Η αθεράπευτη ασθένεια είναι πάντα εκείνη που δεν µας επιτρέπει να επινοήσουµε µια διαφορετική ζωή, ακόµη και µε τους θεούς, αν είναι απαραίτητο, χωρίς ωστόσο να είναι υποχρεωτικό να πιστεύουµε σ αυτούς.

Η µοναδική και αυθεντική ελευθερία του ανθρώπου είναι εκείνη του πνεύµατος, ενός πνεύµατος που δεν είναι µαγαρισµένο από την πίστη στο παράλογο και τις δεισιδαιµονίες, σε µερικές περιπτώσεις πιθανόν ποιητικές, οι οποίες ωστόσο αλλοιώνουν την αίσθηση της πραγµατικότητας και θα έπρεπε να υπερασπίζονται τα πλέον στοιχειώδη δικαιώµατα».

11 σχόλια:

Κάρμα Νιρβαμή είπε...

Καταπληκτικό το κείμενο Νημερτή!

meggie είπε...

Τον ανακάλυψα πρόσφατα και με μάγεψε όπως θάπρεπε να κάνουν οι "πνευματικοί" άνθρωποι.
Απλός μέσα στην αρμονία που κατ'αυτόν είναι η υπέρτατη ευτυχία.

Που αλλού θα μπορούσε να υπάρχει ελευθερία εκτός από το πνεύμα;
Πουθενά. Είναι η μοναδική μας ευκαιρία.

Καλό βράδυ

Steve Strange είπε...

Προσπαθω χρονια να βρω και εγω τον θεο.....οταν τον πλησιαζω αυτος με διωχνει....

kakia_p είπε...

Η µοναδική και αυθεντική ελευθερία του ανθρώπου είναι εκείνη του πνεύµατος

Πνεύμα: κάτι αόριστο?..
Συνδυασμος νου και καρδιάς?..

Φοβαμαι Νημερτη...
Ξερεις τι φοβαμαι..
αυτους που σμιλεύουν το μυαλό μας και συνεπαγωγικά αλλοιώνουν το Πνεύμα που παλευει να ξετυλίξει τα πέπλα του στον Άνεμο της Ελευθερίας...

Ενα πνευμα που δεν ειναιμαγαρισμενο από την πιστη

Δειξε μου ένα πνεύμα παιδικό που ξέφυγε από εκείνη τη βαριά σμίλη της "διαμόρφωσης και ένταξης" στο κοινωνικό συνολο...

Ξερεις τι λένε οι φιλοσοφοι?...

Μην απαγορεύεις τις αταξιες του παιδιού...
Στην αταξία κρύβεται η δύναμη της αναίρεσης του κατεστημένου και έτσι γεννιέται ο μελλοντικος Φιλοσοφος...

Ενεινο το πνεύμα που θα ξεφύγει από τη βαριά σμίλη!!!...

Σε φιλω...

με σαγηνεύουν οι προκλήσεις που θετεις....

anna είπε...

Η ελευθερια του πνευματος ειναι θαρρω αυθεντικα αποκλινουσα επιβεβλημενων κατευθυνσεων και δογματικων αφορισμων, ειτε αυτοι ενδυονται το μανδυα του περι τη θρησκεια προσηλυτισμου ειτε, αντιθετα, εκβιαζουν την αποστροφη του νου απο το "απαγορευμενο" πεδιο της περι τω θεω πιστης. Τολμω μαλιστα να πω οτι στη δευτερη περιπτωση η χειραγωγηση του πνευματος ειναι πιο αποτελεσματικα επικινδυνη! Ως τετοια ενιωσα το λογο περι "ελευθεριας" του αποσπασματος..

Roadartist είπε...

Εκπληκτικός συγγραφέας.. Μόλις εχτές τελείωσα το "Όλα τα ονόματα" του Σαραμάγκου.. Μια ξεχωριστή φωτεινή μορφή..

Νερένια είπε...

Καταπληκτικός.... μέσα σε λίγες γραμμές όλη μας η ουσία....


Καλημέρα...

nimertis είπε...

Γεια σου Κάρμα... χαίρομαι που σε άγγιξε το κείμενο... προσωπικά όταν έμαθα το χαμό του Σαραμάγκου σφίχτηκε η καρδιά μου... δεν είναι υπερβολή να πω ότι με κάποιο περίεργο τρόπο είχα συνδεθεί με αυτόν τον άνθρωπο... αυτό το βαθύ, εσωτερικό, ανήσυχο βλέμμα και με τη γραφή του... που θα παραμείνει μοναδική...

παρότι τον ανακάλυψες πρόσφατα αισθάνομαι πως τον ένιωσες meggie... δεν έχω διαβάσει κι εγώ πολλά βιβλία του... έχω σκοπό όμως να το κάνω τα προσεχή χρόνια... κάτι μου λέει ότι είναι ένας φίλος που θα κρατήσει για πάντα... κι ένας δάσκαλος που χωρίς να μιλά τα λέει όλα...

Steve ήθελα να σε καλωσορίσω στο Νημερτή... είναι πολύ βαθύ και απόλυτα προσωπικό το θέμα... ομολογώ ότι περιηγήθηκα το ιστολόγιό σου στο οποίο ανακάλυψα έναν ευαίσθητο καλλιτέχνη και άνθρωπο... δεν ξέρω αν μας διώχνει ο Θεός -και τι εννοεί ο καθένας μ'αυτό- ξέρω πως είναι μια σχέση με συνεχή διακινδύνευση... ερωτική και μυστική... τον χάνεις και τον κερδίζεις κάθε μέρα... να σαι καλά...

nimertis είπε...

Φίλη μου Κάκια, προσυπογράφω τη κάθε λέξη σου... αναρωτιέμαι κι εγώ αν υπάρχει άνθρωπος που δεν 'μαγαρίστηκε' από τις δεδομένες θεωρήσεις, αντιλήψεις, ιδεολογίες και -ισμούς... πως θα ήταν δυνατόν; μονάχα αν δεν συνάντησε ποτέ του ούτε έναν άνθρωπο... με γοητεύουν οι δρόμοι που ανοίγεις και σ'ευχαριστώ πολύ...

το θέμα της ελευθερίας του ανθρωπίνου πνεύματος είναι ίσως, Αννα, το κορυφαίο και το δυσκολότερο σε όλες τις εποχές και δεν τολμάμε από εδώ ούτε να το αγγίξουμε καν... γνωρίζεις ίσως το φοβερό πείραμα που ανάγεται στο Μεσαίωνα και αφορούσε στο αν υπάρχει έμφυτη η αναζήτηση του Θεού ή είναι αποτέλεσμα της παιδείας... ένα παιδί μεγάλωσε σε μοναστήρι και το αδελφάκι του αφέθηκε ελεύθερο στα δάση να ζήσει σαν αγρίμι... κάπου το αναφέρει και ο Ουμπέρτο Εκο σε κάποιο βιβλίο του νομίζω αλλά αγνοώ αν δόθηκε τελική απάντηση... μπορεί να δοθεί άραγε; σ'ευχαριστώ για τη σκέψη σου...

Μέσα από αυτό το βιβλίο τον γνώρισα κι εγώ Roadartist... σ'ευχαριστώ για το πέρασμά σου...

Καλημέρα φίλη μου Νερένια... ό,τι κι αν πει κανείς για τον Ζοζέ Σαραμάγκου είναι λίγο... να σαι καλά...

Vaso Mprataki είπε...

Ένα ακόμα από τα υπέροχα κείμενα που βρήκα εδώ μέσα !!!!!!
Και φοβάμαι ότι σίγουρα έχασα και άλλα υπέροχα κείμενα !!!!γι ’αυτό βέβαια και ξέρεις ότι θα επανέλθω σύντομα για την σχολαστική μελέτη τους ...
Αυτό που θα πάρω σήμερα Αντώνη μου φεύγοντας είναι τα παρακάτω;

Θα ήταν καλύτερα αν αναρωτιόμασταν που βρισκόμαστε .Η αθεράπευτη ασθένεια είναι πάντα εκείνη που δεν μας επιτρέπει να επινοήσουμε διαφορετική ζωή ακόμα και με τους θεούς αν είναι απαραίτητα χωρίς ωστόσο να είναι υποχρεωτικό να πιστεύουμε σ’ αυτούς

Και πραγματικά αναρωτιέμαι που βρισκόμαστε ;
Γιατί νομίζω ότι αν συνειδητοποιήσουμε στα αλήθεια που βρισκόμαστε τότε ίσως και να θελήσουμε να επινοήσουμε έναν διαφορετικό τρόπο ζωής με ή χωρίς θεούς...

Να περάσεις ένα όμορφο βράδυ!!!
φιλιά

nimertis είπε...

Βάσω μου, είναι πολύ ενδιαφέρον το ερώτημα που θέτεις... που βρισκόμαστε κοινωνικά, προσωπικά, υπαρκτικά; ποια είναι η ζωή που έχουμε οικοδομήσει και τι αναζητούμε; ερωτήματα πολλά... ίσως περισσότερα απ'όσα μπορούμε να αντέξουμε... να είσαι καλά φίλη μου...