Τρίτη, Οκτωβρίου 19, 2021

Το τώρα που τα γεννά όλα… και τα καταπίνει όλα…

 
Έγιναν πολλά, δεν καταλάβαμε σχεδόν τίποτε… δεν πειράζει… σημασία έχει να προχωράς μπροστά… όταν κοιτάζεις πίσω τι βλέπεις; Τον ρημαγμένο, αιμόφυρτο εαυτό σου… τον εσταυρωμένο… κανείς δεν το θέλει αυτό… βλέπεις ναυάγια, βλέπεις χρεώσεις, τραύματα, μισές δουλειές… και βλέπεις και τον μικρό, ασήμαντο εαυτό σου… γιατί να το υφίστασαι αυτό; Να κοιτάς μπροστά, βολεύει, εξυπηρετεί, λειτουργεί… δεν θεραπεύει τίποτε, δεν εργάζεται σε βάθος τίποτε, δεν αλλάζει, δεν μετουσιώνει τίποτε, όμως επαληθεύει ότι είσαι… ότι υπάρχεις ακόμα… κι αυτό από μόνο του δεν είναι μια μικρή νίκη μέσα στη μεγάλη ήττα;… όχι, μην δοξολογείς το μάταιο γιατί μπροστά του δεν υπάρχει καμιά μικρή ή μεγάλη νίκη, μονάχα ήττες υπάρχουν… όμως κοιτάς μπροστά, περνά η μέρα, βγαίνει η νύχτα έστω και με δύσπνοια, σηκώνεις τον εαυτό σου κάθε πρωί… άλλο ένα πρωί… εσύ τα κατάφερες… χιλιάδες άλλοι όχι… μην το περιφρονείς, μην το χλευάζεις… δεν είναι αυτονόητο… σηκώνεις τον εαυτό σου, αυτό τέλος πάντων που λέμε ‘εαυτό’ και προχωράς… πού; Δεν έχει σημασία… γιατί; Κανείς δεν ξέρει, μην περιμένεις να σου πει… ως πότε; Ως εκείνη την ημέρα… πότε θα είναι αυτή; Μην ρωτάς… πάψε να ρωτάς και προχώρα…

Εγώ, ο μικρός σου φίλος, ο χωνιασμένος μέσα στις σκιές του είναι σου από τότε που ξεκίνησε να υπάρχει ο κόσμος, σου λέω, αυτό έχει σημασία… ας το πεις όπως θέλεις, συμβιβασμό, ελιγμό επιβίωσης, μικρή νίκη μέσα στη μεγάλη ήττα… πες το λοιπόν κι έτσι… αυτό έχει σημασία… αυτό έχεις… το τώρα. Το χθες δεν τολμάει να απλώσει το ποδάρι του γιατί ξέρει ότι θα το ρουφήξει το Στόμα… το Στόμα του Τώρα… Το αύριο έτσι κι αλλιώς δεν υπάρχει…

…μόνο αυτό έχεις σου λέω… το τώρα

Και το τώρα τα γεννά όλα… 

και τα καταπίνει όλα…



Δευτέρα, Οκτωβρίου 11, 2021

Σκηνή πας ο βίος...

 

Σκηνή πας ο βίος και παίγνιον. Ή μάθε παίζειν την σπουδήν μετατεθείς, ή φέρε τας οδύνας

[Ο κόσμος όλος σκηνή είναι και παιχνίδι. Ή μάθε να παίζεις το ρόλο σου, αφού αφήσεις κατά μέρος κάθε σκέψη σοβαρή, ή αλλιώς θα υποφέρεις]

Παλλαδάς, Παλατινή Ανθολογία 10.72

Σάββατο, Οκτωβρίου 02, 2021

ο Μύστης...

 The Warriors Code  Art Print by Fabien BRAVIN

 

Π

οια είναι η διαφορά του ανθρώπου της σκέψης από τον άνθρωπο της δράσης; Λοιπόν πέρα από την προφανή απάντηση (πως ο ένας σκέφτεται ενώ ο άλλος δρα) υπάρχει μια διάσταση που βρίσκω ενδιαφέρουσα... οι βεβαιότητες... Ο άνθρωπος της δράσης διαθέτει βεβαιότητες... ο άνθρωπος της σκέψης δεν διαθέτει καμιά.

Αν ονομάσουμε τον ένα πολεμιστή και τον άλλο φιλόσοφο, έχουμε μπροστά μας ένα δυναμικό σχήμα. Όχι ένα δίπολο. Όχι απαραίτητα τουλάχιστον. Έχουμε όμως ένα σχήμα που ισορροπεί αν και με πολλαπλά δομικά ζητήματα ισορροπίας ή... ανισορροπίας...

Εύκολα μπορούμε να φέρουμε στο νου μας τον Αλέξανδρο ως αυθεντικό εκπρόσωπο των ανθρώπων της δράσης... το κατέδειξε η πορεία του, η περπατησιά του, η ζωή του... όταν έφτασε εμπρός στον Γόρδιο Δεσμό δεν σκέφτηκε στιγμή. έδρασε... [δεν πάει εύκολα ο νους σε κείνο τον ωραίο σολωμικό στίχο ‘σε γνωρίζω από την κόψη / του σπαθιού την τρομερή’;]. Κάποιος άλλος θα χανόταν μέσα στις πιθανότητες και τις απιθανότητες. Όχι ο Μακεδόνας στρατηλάτης. Όχι ένας άνθρωπος σαν κι αυτόν.

Ο πολεμιστής δεν έχει την πολυτέλεια του φιλοσόφου, εξ αυτής της επόψεως... ο πολεμιστής που θα αποκτήσει αβεβαιότητες είναι ήδη νεκρός. Από την άλλη ο φιλόσοφος δεν έχει την ανάπαυση του πολεμιστή στις βεβαιότητες. Τα πράγματα, οι έννοιες, οι καταστάσεις δεν είναι λευκές ή μαύρες, σκοτεινές ή φωτεινές... όλα βρίσκονται σε μια αχλύ, στο γνόφο της αναζήτησης, της διερώτησης, της αμφιβολίας... βασανιστικό και ατέρμονο το κάθε στοχαστικό ταξίδι του φιλοσόφου... κάποιοι το θεωρούν γοητευτικό... για τον ίδιο είναι μαρτυρικό, επώδυνο, ριγώδες... Κι αυτό γιατί δεν μπορεί να αναπαυτεί σε τίποτα, να αγκυρωθεί, να κρατηθεί από πουθενά.

Έχουμε λοιπόν το σχήμα μας... είναι ένα πολύ ενδιαφέρον όχι ακριβώς ‘δίπολο’ όπως ανέφερα και πριν… είναι περισσότερο μια λάβρυς ή αλλιώς ένας δυαδικός ηνίοχος… ο πολεμιστής και ο φιλόσοφος... όμως υπάρχει κι ένας τρίτος... το πάντρεμά τους... η μυητική τους σύνθεση, ο αλχημικός τους 'γάμος'... Ο φιλόσοφος πολεμιστής... πάει να πει ο Μύστης...

Όταν ‘στην εξίσωση’ όπως λέμε συχνά τα τελευταία χρόνια, μπει και μια τρίτη μεταβλητή, τότε τα δυαδικά, δίαιχμα ή ανάλογα σχήματα καταργούνται. Όμως ο Μύστης δεν εισέρχεται ως διαλυτικός παράγων. Διότι ο Μύστης δεν είναι μια ακόμη ‘αιχμή’ αλλά ένα ολότελα νέο όπλο… δεν πρόκειται για μια νέου τύπου κατασκευή, μια άλλη λάβρυς, κάτι που δεν μπορεί παρά μονάχα φαντασιακά να υποστασιωθεί. Πρόκειται για το μυητικό σύνθεμα, το ευγενές τέκνο του αλχημικού γάμου του φιλοσόφου με τον πολεμιστή.

Και από μια άποψη, αμιγώς ποιητική, είναι κάτι που υπέρκειται και των δυο.

Μπορεί να φανεί σε κάποιους παράδοξο όμως ένας από τους χαρακτηριστικούς φιλόσοφους πολεμιστές που μου έρχονται άμεσα στο νου είναι ο Μωυσής... ο Μωυσής δεν ήταν αρχικά ούτε φιλόσοφος, ούτε πολεμιστής. Ήταν όμως Μύστης. Είχε ολοκληρώσει όλες τις βαθμίδες των μικρών και μεγάλων αιγυπτιακών μυστηρίων και ήταν αρχιερέας. Όμως παρότι μυημένος της ύπατης βαθμίδας δεν ήταν παρά ένας άνθρωπος που επί πολλά χρόνια ζούσε μια ειρηνική και αδιάφορη ζωή στη Γη Μαδιάμ. Επελέγη από μια οντότητα της Ιεραρχίας, έναν Λόγο, του ανατέθηκε μια αποστολή τεράστιας δυσκολίας και προικοδοτήθηκε με ιδιαίτερες δυνάμεις για να φέρει εις πέρας το τρομακτικό του Έργο. Ο Μωυσής ήταν ο άνθρωπος της Εξόδου. Και ήταν ο άνθρωπος του Νόμου, της Τορά. Με την έννοια αυτή, όσο πιο συνοπτικά μπορεί κανείς να το σημειώσει, ήταν και πολεμιστής (άνθρωπος της δράσης) και φιλόσοφος (άνθρωπος της σκέψης). Ο Μωυσής βέβαια σύμφωνα με την αρχαία Θεοσοφική παράδοση ήταν και πολλά άλλα –καθώς είχε την ικανότητα ή το χάρισμα της απευθείας επικοινωνίας με μια αρχαγγελική οντότητα απίστευτης δύναμης όπως ο Μέτατρον αλλά τούτο δεν είναι της παρούσης.

Και με όλα τούτα τα ενδιαφέροντα, θα επανέλθω…

Τρίτη, Σεπτεμβρίου 28, 2021

Η µοναδική και αυθεντική ελευθερία του ανθρώπου είναι εκείνη του πνεύµατος...

 


Ο πορτογάλος νοµπελίστας ΖΟΖΕ ΣΑΡΑΜΑΓΚΟΥ έδωσε απάντηση στον Πάπα περί Θεού και πίστης, είκοσι ηµέρες πριν από τον θάνατό του, µε ένα κείµενο που δηµοσιεύτηκε στον κατάλογο έκθεσης ισπανίδας ζωγράφου

Συµβουλές προς τον Πάπα, ο οποίος αναρωτιέται αν υπάρχει Θεός, δίνει µέσα από ένα από τα τελευταία κείµενα της 88χρονης ζωής του ο πορτογάλος νοµπελίστας Ζοζέ Σαραµάγκου. Αφορµή για να γράψει το συγκεκριµένο κείµενο µόλις 20 ηµέρες πριν από τον θάνατό του ήταν ένας εικαστικός κόσµος γεµάτος ενοχή και αδυναµία, φως και σκιά, πόνο και θάνατο, και πορτρέτα του Φραντς Κάφκα µε αφορµή διαφορετικά στιγµιότυπα της ζωής του. Ο κόσµος της καταξιωµένης ισπανίδας ζωγράφου Σοφίας Καντάριας, που τον παρουσίασε προιν λίγες εβδομάδες στην Πράγα (την πατρίδα του συγγραφέα) υπό τον τίτλο «Κάφκα, ο οραµατιστής».

Ο Ζοζέ Σαραµάγκου είχε κάθε δικαίωµα να διατυπώσει άποψη περί τέχνης στον κατάλογο της Σοφίας Καντάριας καθώς, εκτός των άλλων, ήταν και ο ίδιος εικαστικός και µάλιστα είχε παρουσιάσει τη δουλειά του (περίπου 500 έργα ) στη Λισαβώνα πέρυσι τον Μάιο.

«Στην αγωνιώδη ερώτηση, παρότι θεωρείται µετά ευκολίας ρητορική,την οποία εξέφρασε ο Πάπας στο Αουσβιτς, αφήνοντας τους πιστούς ανάµεσα στην έκπληξη και το σκάνδαλο, "πού ήταν ο Θεός;",έρχεται αυτή η σηµαντική έκθεση της Σοφίας Καντάριας η οποία απαντά απλώς "ο Θεός δεν είναι εδώ"».

Και είναι προφανές πως ο Θεός δεν διάβασε Κάφκα και από ό,τι φαίνεται ούτε και ο Γιόζεφ Ράτσινγκερ. Πολύ λιγότερο Πρίµο Λέβι, που είναι ο πιο κοντινός στην εποχή µας και ουδέποτε χρησιµοποίησε την αλληγορία για να περιγράψει τον φόβο.

Αν µου επιτρέπεται η αυθάδεια, θα συµβούλευα τον Πάπα να επισκεφθεί, µε άγρυπνο µάτι και συνείδηση, αυτή την έκθεση της Σοφίας και να ακούσει µε προσοχή τις εξηγήσεις που θα του έδινε µία ζωγράφος η οποία, κατέχοντας σε βάθος την τέχνη που ασκεί, γνωρίζει πολύ και τον κόσµο και τη ζωή που έχουν κάνει οι θρησκόληπτοι και οι µη θρησκόληπτοι, οι πιστοί και µη πιστοί, και οι άλλοι, εκείνοι που πέρασαν από το Αουσβιτς και εκείνοι που ρωτούν πού ήταν ο Θεός.  

Θα ήταν καλύτερα αν αναρωτιόµασταν πού βρισκόµαστε. Η αθεράπευτη ασθένεια είναι πάντα εκείνη που δεν µας επιτρέπει να επινοήσουµε µια διαφορετική ζωή, ακόµη και µε τους θεούς, αν είναι απαραίτητο, χωρίς ωστόσο να είναι υποχρεωτικό να πιστεύουµε σ αυτούς.

Η µοναδική και αυθεντική ελευθερία του ανθρώπου είναι εκείνη του πνεύµατος, ενός πνεύµατος που δεν είναι µαγαρισµένο από την πίστη στο παράλογο και τις δεισιδαιµονίες, σε µερικές περιπτώσεις πιθανόν ποιητικές, οι οποίες ωστόσο αλλοιώνουν την αίσθηση της πραγµατικότητας και θα έπρεπε να υπερασπίζονται τα πλέον στοιχειώδη δικαιώµατα.
 

Δευτέρα, Σεπτεμβρίου 20, 2021

όταν δεν δημιουργούμε μαραζώνουμε, παρακμάζουμε και πεθαίνουμε…

 

Concentration - Antonio Grambone

 

Τ

ελευταία, με αφορμή κάποια γεγονότα, σκεφτόμουν πως αν υπάρχει μια ενδειξούλα –όχι απόδειξη πάντως- ότι είμαστε πλασμένοι από κάποιον Δημιουργό, είναι πως είμαστε κι εμείς δημιουργοί… και πως αυτό τούτο μπορεί να μην λέει σε κάποιους πολλά, όμως δεν είναι αυτονόητο… καθώς άλλωστε τίποτε δεν είναι στην ίδια τη Δημιουργία… το ότι είμαστε δημιουργοί σημαίνει αυτόματα πως όταν δεν δημιουργούμε μαραζώνουμε, παρακμάζουμε και πεθαίνουμε… σε ατομικό, συλλογικό και εθνικό ακόμα επίπεδο… δεν είναι τυχαία η παρακμή και η πτώση του ελληνιστικού κόσμου και η παράδοσή του στον άλκιμο και σφριγηλό ρωμαϊκό… δεν είναι μονάχα η στρατιωτική κατίσχυση, είναι η άρνηση να δούμε προβολικά στο χρόνο, να διανοίξουμε οδούς, δηλαδή να δημιουργήσουμε κάτι αυθεντικό… κλασικός κόσμος είναι ο κόσμος της ελληνικής τραγωδίας αλλά και του Πελοποννησιακού Μακελειού… είναι πάντως κόσμος πρωτογενούς δημιουργίας στη φιλοσοφία, στην τέχνη, στη λογοτεχνία, στις επιστήμες… μετά τους στωικούς αλλά μάλλον μετά τον Αριστοτέλη δεν έχουμε πια πρωτογενή δημιουργία, έχουμε θαυμάσια έργα που μνημονεύουν ή αντιγράφουν φόρμες ενός ένδοξου χθες…

Στη ζωή μας αυτό συμβαίνει επίσης… στις δημιουργικές μας φάσεις ανθίζουμε, φωτιζόμαστε, λαμπρυνόμαστε, ομορφαίνουμε!

Στις φάσεις μηδενικής δημιουργίας πέφτουμε, καταθλιβόμαστε, αρρωσταίνουμε, συρρικνωνόμαστε  τελικά πεθαίνουμε…

Ίσως τελικά να μην αποτελεί απλώς ένδειξη αλλά να είναι η μόνη ισχυρή απόδειξη… ερχόμαστε από ένα κόσμο Δημιουργών, από μια Ιεραρχία Έλλογων Όντων, από μια Τάξη… γι αυτό και η αταξία, η δυσαρμονία, η ένδον στάσις που έλεγε ο Πλάτων, μάς ενοχλεί, μάς… μουτζουρώνει, μάς σκοτώνει… 

 

Σκοπός; Να επιστρέψουμε εκεί κάποτε; Δεν ξέρω… ίσως να μην έχει και τόση σημασία… ίσως αυτοί οι ορίζοντες να μην είναι για το δικό μας βλέμμα… έχουμε πολλά άλλα να δούμε και κάνουμε πιο κοντά σε μας… ας το πράξουμε λοιπόν…

 

Σάββατο, Σεπτεμβρίου 04, 2021

κανείς δεν βιώνει κάτι για το οποίο είναι ανάξιος…

 

Έχω μια εικόνα και θα ήθελα να την μοιραστώ παρότι σπάνια πια τον τελευταίο καιρό μου συμβαίνει. Νιώθω δηλαδή πως όταν χάνεται ένας αληθινά μεγάλος, τούτο μπορεί να συγκριθεί με το θάνατο ενός άστρου… στη θέση του αρχικά θα δημιουργηθεί αυτό που λέμε ‘μελανή οπή’ και από τα υλικά του θα γεννηθούν άλλα άστρα… λιγότερο ή περισσότερο φωτεινά… ποιος ξέρει… κάπως έτσι αισθάνομαι για τον Μίκη και την αναχώρησή του στο Μεγάλο Τίποτε που μας περιμένει όλους… ε, ίσως όχι ακριβώς Τίποτε αλλά δεν είναι της παρούσης…

Αισθάνομαι και σχεδόν σωματικά τούτη την μεγάλη απώλεια από τον ελληνικό κορμό… λες και αποκολλήθηκε ένα μεγάλο αγκωνάρι και όλο το οικοδόμημα παλεύει να κρατηθεί… και δεν έχουν απομείνει, είναι η στυφή αλήθεια και πολλά ακόμα από τούτα τα αγκωνάρια… θυμάμαι στα εφηβικά μου χρόνια να είναι θέματα συζήτησης των μεγάλων ο Μίκης, ο Μάνος, ο Γκάτσος, ο Ελύτης, ο Ρίτσος… θυμάμαι τον Χορν και τη Λαμπέτη, τη Μελίνα, τον Κατράκη και τον Μινωτή, τον Καραμανλή, τον Παπανδρέου, τον Φλωράκη… ποιον να πάρεις και ποιον να αφήσεις… μεγέθη μεγάλα, δέντρα σαν πλάτανοι με τη σκιά τους να δροσίζει όλη την Ελλάδα…

Τι απόμεινε; Ποιος; Ποιον να ακούσεις; Που να ακουμπήσεις; Σε ποιον να αναζητήσεις μια λέξη, ένα βλέμμα, ένα χαμόγελο;

Ορφανεμένοι πορευόμαστε σε άνυδρους τόπους αμορφωσιάς και ασχήμιας, τόπους άξενους, τόπους λησμοσύνης… πάλεψαν όλοι τούτοι και άλλοι πολλοί να μας σηκώσουν κάποτε στις πλάτες μα δεν υπήρξαν οι άξιοι συνεχιστές να αναλάβουν το βάρος, να πάνε την Ελλάδα πιο ψηλά, πιο πέρα… είμαστε στο γαλαξία των ‘μπιγκ μπράδερ’, των μαγερειών και των ασήμαντων ‘σελέμπριτι’ με την απέραντη τιποτολογία και ουδενολογία καθημερινή τροφή μας.

Κάποτε τραγουδούσε ο Μπιθικώτσης Άξιον Εστί και το ρίγος διέτρεχε τη ράχη όλης της Ελλάδας και του κόσμου όλου…

Σήμερα… ας μην πω τίποτε άλλο για το σήμερα… δεν μπορώ να μελαγχολώ άλλο… η Ειμαρμένη γνωρίζει, το Αχανές γνωρίζει… κανείς δεν βιώνει κάτι για το οποίο είναι ανάξιος…

Και κανείς δεν απολαμβάνει παρά μονάχα τους καρπούς του δικού του μόχθου… όποιοι κι αν είναι…

Γεια σου Μίκη… στην μεγάλη σου αγκαλιά χωρούσες όλη την Ελλάδα… ακόμα κι αυτούς που σε λοιδορούσαν… ποιος τους θυμάται όμως αυτούς;

Εσένα σε έχουν ραντίσει με αθανασία οι αιώνες…

Τρίτη, Αυγούστου 31, 2021

 

 

Κι έτσι λοιπόν

Είμαστε εδώ

Ως εκ θαύματος ίσως να πεις

Και ναι, μπορείς με ασφάλεια να πεις

Φτάσαμε εδώ

 

Στις διακέντρους

Που σχηματίζουν το μεγάλο τρίγωνο

Το ισοσκελές

Το ισόπλευρο

Το μαγικό τρίγωνο της ύπαρξής μας

Και τόσες φορές στοχαστήκαμε γι’αυτά

Και γι’άλλα

Που στην πραγματικότητα δεν ξέραμε

Αλλά τα νιώθαμε κρυφά

Στα σπλάχνα μας

Τα φιλοξενήσαμε

Στα ζεστά όνειρά μας

Τα φωλιάσαμε παιχνιδιάρικα

Στις παιδικές μας χούφτες…

 

Ήταν πνοές θεών

Ήταν ανάσες άστρων

Ήταν αγγίγματα από Νύμφες

Που ζαλιστήκαμε θα πεις

Χάσαμε το μυαλό μας

 

Και ο Νους

Ο Ηλιογενής

Όσο εμείς αλητεύαμε στο άπειρο

Σαν καλλιτέχνες της ύπαρξης

Μας κοιτούσε αυστηρά

Κι όμως χαμογελούσε

φωτεινά…

Και κρυφά μας οδηγούσε

Σε όλη τη ζωή μας…

 

Εδώ

Που σμίγουν όλα τα σημεία

Το έγκεντρο

Το βαρύκεντρο

Το ορθόκεντρο

 

Και γίνονται σβώλος λάσπης

 

Και σαν από θαύμα

Μπροστά στα σάρκινα μάτια μας

 

Ζεστή ανάσα πνέει από ψηλά

Και Χέρια του Όντος

Την μορφώνουν

σε έναν ακόμα από εμάς…