Ποια ετοιμότητα;

Sleepwalker

hardibudi

  

Κ

άθε φορά που καταπιάνομαι με τούτο το θέμα, το αγαπημένο μου μπορείς να πεις, (εδώ) μου έρχεται στο νου, θέλω δεν θέλω, εκείνη η ‘επιστράτευση’ του Καζαντζάκη… τι είναι η ζωή, λέει, ρώτησαν κάποτε έναν σπουδαίο και μεγάλο… με μια λέξη απάντησε, ‘επιστράτευση’… το μνημονεύει τούτο ο ιδιόρρυθμος συλλέκτης διαμαντιών και μεγάλος διανοητής (πέρα από τα υπόλοιπα) και το υιοθετεί… γιατί και η δική του ζωή δεν στάθηκε τίποτε άλλο από μια διαρκής επιστράτευση… και δεν νοείται εγρήγορος νους δίχως την ‘ετοιμότητα’ που με απασχολεί τώρα εμένα… γιατί το να κάθεσαι βαρύς και νωχελικός πάνω στα σκεπάσματα και στα απαλά μετάξια σημαίνει ότι βαρέθηκες να παλεύεις και αναμένεις… τι; την ‘αρπαγή’ που αναφέρει κάπου ο Παύλος; όχι… την μαγική μετουσίωση σε ‘κάτι άλλο’, σε ‘κάποιον άλλο’; ούτε… αναμένεις απλά να σαπίσεις και να σε ανακαλύψουν απ’την αποφορά σου…

Έτσι θυμώνει ο παράξενος εκείνος Ναζωραίος που αγναντεύει με το βλέμμα Του ολόγυρα και δεν μπορεί να σταθεί ούτε στιγμή… ολόγυρα οι κοπροσκυλιασμένοι, οι ‘θεραπευμένοι’ τεμπελχανάδες, οι ζηλωτές της συμφοράς και οι ‘εκλεκτοί’ που ως και ο Άβραμ που έγινε κάποτε Αβραάμ θα έφτυνε καταγής αν τους έβλεπε. Γυρνάει το βλέμμα Του ο Ραβί και αντί να δει καρδιές που φτερουγίζουν και πνευμόνια που θέλουν να σπάσουν τους θώρακες και να πεταχτούν έξω, αντί να δει μάτια που καίνε και ανάσες που φλέγονται, συναντάει μυαλά σάπια, αναστήματα μικρά, χθαμαλές σκιές και φρόνημα ουραίο… όλοι δειλοί, όλοι απόστατοι, όλοι ζητιάνοι, όλοι χαμένοι… 

Ποια ετοιμότητα να δώσεις το ένα σου χέρι, ή το ένα σου μάτι, ή το ένα σου νεφρό για να αξιωθείς μια θέση στη λαμπρή Δεξίωση, το Μυστικό Γάμο, το Δείπνο της Αιωνίωσης;

Ποια ετοιμότητα να πετάξεις τη σάρκα σου στα σκουλήκια για να ουρανωθείς και να λογίζεσαι κι εσύ άνθρωπος στο πλευρό του Ανθρώπου;

Ποια ετοιμότητα να πάψεις να μονολογείς, να τραυλίζεις, να ανασαίνεις τα αδιέξοδα για να κληθείς επιτέλους στη συντροφιά των παλαιών πολεμιστών, στην ωραία ομήγυρη των αρίστων, στην εκλεκτή συντροφιά των ουρανόφτερων ψυχών;

Τη μόνη ετοιμότητα που αξιώνεσαι είναι αυτή που κέρδισες με χρόνια μόχθου και απληστίας… του ύπνου… 

Κοιμάσαι και λογίζεσαι ξυπνητός… έτσι νομίζεις… έτσι πιστεύεις… κοιμάσαι και όταν έρχεται Εκείνος που σου απλώνει το χέρι χασμουριέσαι και αρνείσαι το διάλογο με το Υπέρλογο… εσύ και ο Λάζαρος ο ‘τετραήμερος’ δεν έχετε καμιά διαφορά… όζει το σάβανο εκείνου, όζει ο στοχασμός ο δικός σου…

Και ο Διδάσκαλος δεν συλλέγει ψυχές… συλλέγει στοχασμούς… και ελεύθερους ανθρώπους…

Ποια ετοιμότητα πάει να πει;

Μέσα στο κέλυφος χώρεσες μια χαρά… και ας χτίζουν ό,τι θέλουν αυτοί απ’έξω…

Να φυλάς τα ιερά σου

Να φυλάς τα ιερά σου
Να φροντίζεις μέσα στην άγονη σκόνη 
εσύ να μένεις καθαρός 
Να επιμένεις 
Οι μέρες που σου έλειψαν 
να ξέρεις 
έρχονται πάλι 

Να παραφυλάς τις ασέληνες νύχτες 
για τον εχθρό στο σκοτάδι 
όμως όταν τελικά τον ανταμώσεις 
δώστου το χώρο που ζητάει 
δώστου αφηγήσεις 
και ιλίγγους από ηρωικούς ανέμους 
ως και την παρηγοριά της λήθης 
αν το μπορείς 

Όμως 
μακριά απ'τα ιερά σου! 
τα κρύφια δώματα 
τις αίθουσες με τα ακριβά σου 

Κι όταν θα φεύγει 
Πρόσεξε! 
μην τον κοιτάξεις 
το χέρι μην του δώσεις 
Μην ξεχαστείς! 
Το βλέμμα του 
με κάθε κόστος ν'αποφύγεις 

Όχι γιατι το Άγνωστο θα σε σαρώσει 
Μα εκείνο που θ'αντικρίσεις 
με τη γλυκύτητα του οικείου 
θα σου ζεστάνει την καρδιά τόσο πολύ 
που την αποστολή σου αρνείσαι 
και αφήνεσαι νωχελικά 
να ευεργετηθείς 
με το μαυλιστικό ταξίδι στο Αχανές 

Και μουδιασμένος 
ως τα έγκατα 
απ'τη θέρμη της καρδιάς σου 
αναχωρείς 
και αφύλαχτα μένουν τα ιερά σου 
Κι εσυ απ'το ταξίδι αυτό 
απρόσωπος θα επιστρέψεις... 

Το Έργο

Ό

λες οι δράσεις του ανθρώπου, στην ουσία, δεν είναι παρά συγκλίσεις σε μια ‘ηρωική έξοδο’… αυτό εξυπηρετούν και οι προσωρινές διαφυγές, οι πρόσκαιρες αποδράσεις, οι κοπιώδεις προσπάθειες, οι πυρετικές δραστηριότητες, οτιδήποτε μπορεί να αποτελέσει προσομοίωση του Έργου.

Εάν στο μυητικό μονοπάτι, το Έργο νοείται ως η συστηματική εσωτερική εργασία για την οριστική μετάβαση στην ‘άλλη όχθη’ με τον μέγιστο δυνατό βαθμό επίγνωσης, στην καθημερινότητα όλα τα επιμέρους έργα αποσκοπούν στην εξασφάλιση ‘σταθμών’ μετεπιβίβασης… η μια δραστηριότητα τελειώνει και οφείλουμε να έχουμε έτοιμη την επόμενη… εάν μείνουμε αργοί, η υπενθύμιση της θνητότητας και του παραλόγου του βίου μας βαραίνει, μας συνθλίβει, μας μουδιάζει. Μοιάζουμε με τον αθλητή που βάζει συνεχώς τον επόμενο στόχο του… σπάει το ένα ρεκόρ και πάει για το επόμενο… δεν έχει τέλος αυτός ο δρόμος… αλλά χωρίς τις ενδιάμεσες στάσεις, η στατικότητα θα επιφέρει την κατάθλιψη και το θάνατο. Ο αθλητής, έπαιζε ακριβώς αυτό το ρόλο στους αρχαίους γυμνικούς αγώνες (όχι μόνο σ’αυτούς της Ολυμπίας). Θύμιζε την υποχρέωση όλων στην διαρκή δράση, στην υπέρβαση των ορίων και την μέγιστη σημασία του ίδιου του έργου. Ο αθλητής ήταν ένας πολεμιστής που δεν σταματούσε σε καμιά επίτευξη καθώς ήταν ενταγμένος στη Ροή και η ροή είναι ατελεύτητη… Οι αγώνες άλλωστε, αποτελούσαν και προβολές των άθλων του Ηρακλή… ενός Ήρωα που επέτυχε την έξοδό του και σε μυθικό επίπεδο γεφύρωσε τα ‘μικρά έργα’ (τους άθλους) με το Μεγάλο Έργο (την συνάντηση με τον εαυτό του, την μυητική του ολοκλήρωση).

Το Μεγάλο Έργο (Magnum Opus όπως το γνώριζαν οι αδελφοί του Μεσαιώνος) είναι μάλλον απρόσιτο για τον μέσο άνθρωπο, τον ‘απλό’ άνθρωπο, πάει να πει τον οποιονδήποτε είναι ριγμένος με τα μούτρα στη βιοτή, στις μέριμνες του βίου. Γίνεται αντιληπτό μονάχα σε στιγμές, μικρές εκλάμψεις υπερ-αντιληπτικής θεώρησης, ανοίγματος των σφαλισμένων πόρων. Όταν αντικρίζει κανείς ένα εκπληκτικό έργο τέχνης, όταν ακούει μια θεία μουσική, όταν του ‘επιτεθεί’ ένα λογοτεχνικό αριστούργημα. Η Τέχνη, θεωρώ, έχει αυτό το συγκλονιστικό όπλο: σε ακινητοποιεί, σε αποστομώνει, σε γυμνώνει, σε υποχρεώνει σε παύση, σε αφήνει αθωράκιστο… για λίγο όμως… σύντομα οι πόροι κλείνουν… πρέπει να προστατευτείς, πρέπει να γυρίσεις στη μηχανικότητα της επανάληψης, πρέπει να… επιβιώσεις. Αν δεν είσαι ‘έτοιμος’, αν δεν είσαι ‘συντονισμένος’, αν δεν είσαι μυημένος δηλαδή, η παρατεταμένη έκθεση στην Αλήθεια θα σε συντρίψει ανάλογα με την τύφλωση που θα υποστείς αν επιμένεις να αντικρίζεις τον ήλιο χωρίς γυαλιά.

Τα μικρά έργα έχουν την ταπεινή τους εισφορά αλλά το καύσιμό τους είναι λίγο, εξαντλείται γρήγορα. Μια επίτευξη διαρκεί περίπου όσο και οι έπαινοί της και συνεπώς πρέπει να αναμένει η επόμενη. Μια σισύφεια, διηνεκής προσπάθεια να περάσεις επιτέλους το βράχο από το φρύδι του πρανούς, να τον ακινητοποιήσεις σε κάποιο σημείο… να επιτύχεις την αποστολή σου… δεν θα συμβεί ποτέ, ευτυχώς… διότι η απέραντη μοναξιά που ακολουθεί δεν καλύπτεται με τίποτα… ο βράχος θα κατρακυλά ισοβίως ώσπου οι δυνάμεις σου να σε εγκαταλείψουν και να αναφωνήσεις φιλοσοφώντας μελαγχολικά ‘έδωσα τον καλό αγώνα’ και να περάσεις κι εσύ στα μυστικά δώματα του απείρου… Η ηρωική σου έξοδος μπορεί να μην επετεύχθη όπως ίσως νόμιζες αλλά ‘δικαιώθηκε’ μέσα από το ίδιο το έργο. Μπορεί να μην το αντιλαμβάνεσαι αλλά έχει συμβεί.

Υπάρχει απόγνωση και θλίψη σε όλο αυτό; Προφανώς αν και τελικά, αρκεί να στρέψεις τον εσωτερικό φακό σε μια άλλη στόχευση για να διαπιστώσεις ότι το περίφημο ‘ταξίδι στην Ιθάκη’ δεν έχει μονάχα μια διάσταση αλλά σχεδόν μορφοποιεί τον αρχέγονο συμβολισμό της μινωικής λάβρυος, του περίφημου διπλού πέλεκυ που κόβει και προς τα έξω όσο και προς τα μέσα. Είναι γνωστό ότι η λάβρυς υπήρξε μαγικό σύμβολο και έμβλημα μυητικών ταγμάτων από τις πρώτες εποχές. Το Έργο είναι πάντα και εξωτερικό όσο είναι και εσωτερικό. (Στοχασμός και πολιτική δράση, για παράδειγμα). Άλλο αν έχουμε πλέον απομείνει με τον απλό πέλεκυ της μιας κόψης, της εξωτερικής αγνοώντας πως ο ακατέργαστος εαυτός δεν μπορεί να οικοδομήσει ούτε καν να συμμετάσχει στο εξωτερικό ολοκληρωμένο έργο. Επανερχόμενος στον Ηρακλή, καταλαβαίνει κανείς πώς ‘δένουν’ όλα στον αρχαίο συμβολισμό. Η διπλή δράση του μεγάλου ήρωα (σε επίπεδο άθλων και σε εσωτερικό επίπεδο) υπενθυμίζεται διαρκώς στη διδασκαλία των μυστηρίων.

Είτε το αποδέχεται κανείς, είτε όχι, βρίσκεται έτσι κι αλλιώς ενταγμένος στη Ροή από την εκκίνησή του ως την περαίωση της πορείας του. Δεν είναι μόνος στο Μεγάλο Έργο αλλά απομένει μόνος αν αποκόψει κάθε σύνδεσμο μ’αυτό και δώσει όλη του την ενέργεια, όλες του τις δυνάμεις στις επιτεύξεις των μικρών έργων. Η βαρύτητα της ύλης όμως είναι τόσο ισχυρή που δύσκολα μπορεί να ξεφύγει. Κι αυτό εύκολα το καταλαβαίνει κανείς.

Σε όλη αυτή την αφήγηση, θα έπρεπε να εξετάσει κανείς διεξοδικά όλες τις άλλες παραμέτρους ως ζεύγη αντιθέτων που επηρεάζουν αποφασιστικά. Το βλέμμα (και την τυφλότητα), τη Ροή (και τη στατικότητα), την Δράση (και τη δραστηριότητα), το Εν (και την πολλαπλότητα)… και αρκετά άλλα…

…κι είναι πολλά να ειπωθούν ακόμα…

Reborn #2

Martin Smolak

Ο άνθρωπος δεν μαθαίνει...

 

      Etienne Parrocel HERACLITUS

Τι έχει συμβεί;

Ποιον έχουμε συνέχεια στο κατόπι;

Ποιον κοροϊδεύουμε;

Και τι νομίζουμε πως μάθαμε ύστερα από τρεις χιλιάδες χρόνια;

 

Ο άνθρωπος δεν μαθαίνει

Παρά μονάχα όταν ο κίνδυνος γίνει η ανάσα του

Και όταν το λυγρό σκοτάδι 

γίνει ο ήλιος της ζωής του

Η λέπρα

Η σύφιλη και η χολέρα

Ο τύφος και η πανούκλα

Οργώσουν το σώμα και το πνεύμα του

Σβήσουν το φως από τα μάτια του

Σκοτώσουν τις λέξεις των ποιητών

Και αφανίσουν τα ρόδα απ’τις μετώπες των ναών

 

Ο άνθρωπος δεν μαθαίνει

Από τα βάσανα του χθες

Από τις αφηγήσεις των παλαιών

Από σελίδες ιστορίας που σάπισαν 

Στις βιβλιοθήκες

 

Μαθαίνει μονάχα με το μαχαίρι στα δόντια

Με το χτυποκάρδι στο σεντόνι

Με το άγγιγμα του θανάτου στο αίμα

 

Ο άνθρωπος δεν μαθαίνει

 

Για να μπορεί να επιβιώνει

Για να μπορεί να λησμονεί

Για να μπορεί να μεγαλώνει

 

Για να μπορεί να ψεύδεται

Για να μπορεί να ερωτεύεται

Για να μπορεί να υπάρχει

 

Εκείνος που έμαθε και δεν ξεχνά

Τριγυρνά σαν τον Εφέσιο ανάμεσα στους ερειπιώνες

Και περιμένει αδέσποτα σκυλιά

Να τον σπλαχνιστούν

Να τον κατασπαράξουν…

 

Τι έχει συμβεί;

Τι υπήρξε κάποτε;

Τι ξημερώνει;

 

Λες δεν το αρνούμαι

όμως δεν είμαι πια τυφλός

παρά μονάχα για τα όνειρά μου

 

και βοηθάς τον ήλιο να σηκωθεί 

άλλη μια μέρα…