αιτία ελομένου. θεός αναίτιος…

 

Έ

ΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΩΡΑΙΟΤΕΡΟΥΣ ΚΑΙ ΜΕ ΜΙΑ ΕΝΝΟΙΑ και συναρπαστικότερους –με αφήγηση κινηματογραφική θα λέγαμε- μύθους της αρχαίας ελληνικής γραμματείας είναι ο περίφημος καταληκτικός μύθος της Πολιτείας, ο μύθος του Ηρός. Έχει προηγηθεί ένα ολόκληρο βιβλίο μεγάλο και πλούσιο σε νοήματα, θέσεις και άλλους μύθους και στην ουσία όλη η βιοφιλοσοφική και μυητική ματιά του Πλάτωνα της ώριμης φάσης της ζωής του. Η Πολιτεία είναι ένα αληθινό εργαστήρι φιλοσοφίας, ηθικής, πολιτικής και μεταφυσικής οντολογίας που δεν βρήκε όμοιό του ως τα σήμερα. Όσες φορές και αν το διαβάσει κανείς θα βρίσκει νέους δρόμους, νέες αναγνώσεις. Ο Πλάτων λοιπόν, κατά την αγαπημένη του συνήθεια σφραγίζει όλα όσα ειπώθηκαν με έναν μύθο. Όπως το κάνει στον Γοργία και στο Φαίδωνα. Κάποιοι μιλούν για ‘καταφυγή στο μύθο’. Καταφυγή δηλαδή σε μια υπερ-αλήθεια, μια αλήθεια πέρα από τη νοητική διαστασιολόγηση, πέρα από την ψηλάφηση του νου… έστω… προσωπικά θεωρώ ότι ο Πλάτων είναι παιδί της εποχής του πέρα από μέγας μύστης… και η εποχή του χρησιμοποιούσε το μύθο ως βιωματική και υπερ-νοητική γεφύρωση με το άχρονο και το Αγαθό. Σήμερα όλο τούτο έχει διασωθεί στο παραμύθι αλλά αυτό είναι μιας άλλης τάξης ζήτημα.

Τι είναι όμως ο μύθος του Ηρός;

Ο ανατολίτης Ηρ έχει άθελά του μια παράξενη τύχη, την τύχη του Οδυσσέα. Να επισκεφτεί δηλαδή τον κάτω κόσμο και να επιστρέψει μεταφέροντας στους ανθρώπους όσα είδε εκεί. Τρομερό και συγκλονιστικό μαζί. Ο Ηρ επιστρέφει στη ζωή 12 ημέρες μετά το θάνατό του. Διηγείται λοιπόν ότι έφθασε με άλλες ψυχές σε τόπον δαιμόνιον όπου υπήρχαν δυο χάσματα. Ανάμεσα στα χάσματα δίκαζαν δικαστές. Έστελναν τους δίκαιους πάνω και τους άδικους κάτω ενώ τον ίδιο τον άφησαν να παρατηρεί για να μεταφέρει τα πάντα στους ανθρώπους. Οι ψυχές επέστρεφαν μετά την ανταμοιβή ή την τιμωρία τους που κρατούσε 1000 χρόνια. Μετά τον καθαρμό τους, οι ψυχές έμειναν σε ένα λειμώνα 7 μέρες και την όγδοη ξεκίνησαν (Η αριθμολογία στον Πλάτωνα όπως και σε όλη την Πυθαγόρεια φιλοσοφία είναι ουσιώδης). Περπάτησαν 4 μέρες και αντίκρυσαν ένα λαμπρό φως που διαπερνούσε ως άξονας τον ουρανό και τη γη. Εκεί αντίκρυσαν το αδράχτι της Ανάγκης. Οι τρείς μοίρες, η Λάχεση, η Κλωθώ και η Άτροπος, κινούσαν τα αδράχτι ψάλλοντας τα παρόντα και τα μέλλοντα. Αναγγέλλουν στις ψυχές τη μοίρα τους λέγοντάς τους ότι υπάρχουν πολλαπλές μορφές βίου και ότι κάθε ψυχή θα πρέπει μόνη της να διαλέξει το είδος του βίου που θα ξαναζήσει. Ας δούμε εδώ το χωρίο από το τον Πλάτωνα:

Ανάγκης θυγατρός κόρης Λαχέσεως λόγος. Ψυχαί εφήμεροι, αρχή άλλης περιόδου θνητού γένους θανατηφόροι^. ουχ υμάς δαίμων λήξεται, αλλ’υμείς δαίμονα αιρήσεσθε^. πρώτος δ’ο λαχών πρώτος αιρείσθω βίον ω συνέσται εξ ανάγκης^. αρετή δε αδέσποτον, ήν τιμών και ατιμάζων πλέον και έλαττον αυτής έκαστος έξει^. αιτία ελομένου^. θεός αναίτιος…

[Της κόρης Λάχεσης, θυγατέρας της Ανάγκης είναι τούτος ο λόγος. Ψυχές της μιας ημέρας, αρχίζει για το θνητό γένος άλλος ένας κύκλος με κατάληξη το θάνατο. Δεν θα σας πάρει με κλήρο κάποιος δαίμονας, θα τον διαλέξετε εσείς το δαίμονα. Οποιανού λάχει ο πρώτος κλήρος, αυτός πρώτος να διαλέξει τη ζωή που αναγκαστικά θα ζήσει. Δεν έχει δεσπότη η αρετή. Ανάλογα αν την τιμάει κανείς ή την περιφρονεί, θα είναι και πιο μεγάλο ή πιο μικρό το μερτικό του επάνω της. Η ευθύνη είναι εκείνου που διαλέγει. Ο θεός δεν έχει ενοχή]

Πλάτων, Πολιτεία, 617e

μτφ: Ν.Μ. Σκουτερόπουλος

 

Οι ψυχές λοιπόν έκαναν με διάφορα κριτήρια την επιλογή τους και στη συνέχεια πορεύονταν προς την πεδιάδα της λήθης, έφθαναν στον ποταμό Αμέλητα, έπιναν το νερό της λησμονιάς και ξεχνούσαν όσα είχαν ζήσει στον άλλο κόσμο. Βυθίζονταν έπειτα σε ύπνο και εκσφεδονίζονταν στη γη όπου άρχιζε η νέα τους ζωή. Αυτός είναι εν περιλήψει ο μύθος αν και παρέλειψα την ωραία περιγραφή του Πλάτωνα για τα 8 ομόκεντρα ημισφαίρια που στρέφονται σε αργή κίνηση αντιστρόφως προς την κίνηση του αδραχτιού. Δεν είναι το θέμα μου εδώ αυτό. Το θέμα μου είναι αυτό το θεός αναίτιος…

Δεν προσπαθεί να κρυφτεί ο μύστης και φιλόσοφος πίσω από τους μύθους και δεν προσπαθεί να ‘απογυμνώσει’ τους θεούς από την όποια ευθύνη θα μπορούσαν να έχουν. Προσπαθεί όμως, όπως το διαβάζω εγώ τουλάχιστον, να τονίσει γι αυτό και ο μύθος κλείνει την Πολιτεία, πως ό,τι κάνουμε είναι τελικά στο χέρι μας, είναι η ευθύνη μας, ανάλογα όμως με το βαθμό επίγνωσής μας, θα προσέθετα. Ο μύστης μετράει σαν βράχος, το μικρό παιδί σαν φτερό. Δεν έχουν τον ίδιο βαθμό επίγνωσης. Ο Πλάτων δηλαδή, κλείνει ένα αριστούργημα μυστικιστικής πολιτικής και ηθικής φιλοσοφίας, όπως είναι η Πολιτεία του, με μια απλή και τρομερή μαζί υπενθύμιση: Πώς για ό,τι αποφασίσουμε αναλαμβάνουμε εμείς την ευθύνη και δεν νοείται να φορτώνουμε σε άλλους ή στο κακό μας κάρμα ή στην ρημάδα την τύχη μας τη μαύρη τις αποτυχίες ή τις αστοχίες μας. Ο… αμείλικτος Πλάτων τοποθετεί τον άνθρωπο στην κορωνίδα και τον καθιστά υπεύθυνο του βίου του. Είναι μια ριγώδης στιγμή της παγκόσμιας φιλοσοφίας που εκφεύγει οριστικά από μαγικο-θρησκευτικές δοξασίες και δεισιδαιμονίες και απολύτως υπαρξιστικά κάνει μια τεράστια τομή και χαράζει έναν άλλο δρόμο.

Και παραμένει το ίδιο αληθινός, δυνατός και ακέραιος τούτος ο στοχασμός 2500 χρόνια μετά… σε μια εποχή όπου ανεύθυνοι και υπεύθυνοι έχουν γίνει ένας πολτός και οι άνθρωποι κουτουλάνε σαν κοτόπουλα από ακηδία και αγνωσία πάνω στους τοίχους της φυλακής τους…

ολόισια στην ψυχή…

 

Τον συνάντησα όπως πάντα

μέσα στις μοναχικές μου διαδρομές

δεν μου αρνήθηκε ποτέ τη συντροφιά του

μα τούτη τη φορά ήθελα να τον ρωτήσω

‘ποιες βαραίνουν περισσότερο στη ζωή μας, οι απώλειες ή οι παρουσίες;’

και ήξερα πως απάντηση δεν επρόκειτο να πάρω

κι όμως

με σπλαχνίστηκε

και απάντηση μού έδωσε

με όλη τη γενναιοδωρία της καρδιάς του…

μού χαμογέλασε πλατιά

κοιτώντας με ολόισια στην ψυχή…

 

η άβυσσος της υποκρισίας…

 «…αλλ’εν πενία μυρία ειμί διά τήν τού θεού λατρείαν…»

Πλάτωνος, Απολογία Σωκράτους

 

Ό

λη η περιουσία του Σωκράτη υπολογιζόταν σε 5 μνάς. (6 Οβολοί = 1 Δραχμή, 100 Δραχμαί = 1 Μνά, 60 Μναί = 1 Τάλαντον). Έτσι αναφέρει ο Ξενοφών στο έργο του Οικονομικός. Γι’ αυτό τον λόγο τον συνέδραμαν οι φίλοι του και περισσότερο ο Κρίτων.

 Ο Σωκράτης ήταν φτωχός λοιπόν. Μνημονεύεται στους αιώνες και θα τον μνημονεύουν οι αιώνες αλλά στην εποχή του είχε την ανάγκη των φίλων του για να μπορεί να τα βγάζει πέρα. Δεν έπαψε ποτέ να με βασανίζει στο επίπεδο αυτό από τη μια η αναλογία του με τον Ιησού [όχι σε οντολογικό επίπεδο αλλά σε ηθικό αμιγώς] και από την άλλη η διαρκής και ατελεύτητη υποκρισία όλων των μετέπειτα γενεών… έχουμε πρότυπα ανθρώπους τους οποίους κάποτε σκοτώσαμε ή σταυρώσαμε… έχουμε πρότυπα ανθρώπους που ίσως να μην τους φιλοξενούσαμε ούτε για ένα βράδυ καθώς η φήμη τους ήταν αμφιλεγόμενη… που δεν θα τους κάναμε εύκολα συντροφιά γιατί ήταν περιθωριακοί, αλλόκοτοι, παράξενοι και βέβαια τρομοκράτες ανατρεπτικοί… πίνουμε νερό στο όνομα ανθρώπων που θελήσαμε να εξοντώσουμε γιατί ήταν ενοχλητικοί… μας υπενθύμιζαν το μέγεθός μας, μάς υπενθύμιζαν τη μικρότητα και την ουδενία μας… δεν τους θέλουμε αυτούς τους ανθρώπους, ας τους μνημονεύουμε τώρα που είναι πια ακίνδυνοι… ας γράφουμε βιβλία γι’αυτούς, ας τους έχουμε στις βιβλιοθήκες μας… ως εκεί…

Πόσο μεγάλη είναι αυτή η άβυσσος της υποκρισίας… κάποιες φορές σε πιάνει ίλιγγος..

ου γαρ εκών αμαρτάνει…

 

 

Α

ΠΟΦΑΣΙΣΑ ΝΑ ΔΩΣΩ ΜΙΑ ΜΙΚΡΗ ΕΚΤΑΣΗ ΣΕ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ανάρτηση για τον ‘βόρβορο’ της άγνοιας, κατά τον Πλάτωνα. Μπορεί αν θέλει κάποιος αυτή την πρώτη προσέγγιση να την διαβάσει εδώ http://nimertis.blogspot.com/2021/01/blog-post_18.html

Θα αναφερθώ εν τάχει μόνο στο περίφημο ‘σωκρατικό παράδοξο’ σύμφωνα με το οποίο το ηθικό λάθος ανάγεται σε άγνοια και χαρακτηρίζεται ακούσιο. Η άγνοια όμως για τον Πλάτωνα δεν είναι μια απλή υπόθεση. Στον Τίμαιο τη χαρακτηρίζει μέγιστη νόσο. Ας δούμε, με την ευκαιρία, το σχετικό χωρίο όπου ο Πυθαγόρειος αστρονόμος Τίμαιος απ’τους Λοκρούς την επόμενη ημέρα της ανάλυσης της Πολιτείας από τον Σωκράτη, παίρνει σειρά για να αποδώσει το κοσμολογικό σύμπαν με όλες τις μυητικές ορίζουσες παλλόμενες αν και δυσανάγνωστες (ειδικά στο σχετικό χωρίο με τα ισοσκελή, σκαληνά και ισόπλευρα τρίγωνα αλλά δεν είναι της παρούσης):

 «…αν μεν ουν δη και συνεπιλαμβάνηταί τις ορθή τροφή παιδεύσεως, ολόκληρος υγιής τε παντελώς, την μεγίστην αποφυγών νόσον, γίγνεται^. καταμελήσας δε, χωλήν του βίου, διαπορευθείς ζωήν, ατελής και ανόητος εις Άιδου πάλιν έρχεται….»

[αν τότε κάποιος λάβει επιπλέον την τροφή της ορθής παιδείας, καθίσταται ολόκληρος παντελώς υγιής και αποφεύγει τη μέγιστη νόσο. Αν αμελήσει, θα πορευθεί ζωή χωλή και θα επανέλθει στον Άδη ατελής και ανόητος…]

Τίμαιος. 44c

Υπάρχουν τρία –τουλάχιστον- σχετικά χωρία της Πολιτείας που μάς αποδίδουν τη σχετική θεώρηση του Σωκράτη, του πλατωνικού Σωκράτη [το μόνο που θέλω να σημειώσω εδώ για να μην μπερδεύεται κανείς, είναι ότι όπως όλοι οι διδάσκαλοι, ο Πλάτων απευθύνεται και στους μυημένους αλλά και στους αμύητους δίνοντας σημεία και αφήνοντας ‘ίχνη’, χρησιμοποιώντας ‘λογοτεχνικούς ελιγμούς’, μύθους, εικόνες, αφηγήσεις, ‘παραβολές’ κλπ. Δεν υπάρχει κάποια ‘φιλοσοφική’ σύγκρουση με τον διδάσκαλό του. Η άγνοια είναι νόσος δεν το θέτει αυτό υπό αμφισβήτηση. Ο Σωκράτης ιχνεύει τη νόσο, κάνει τρόπον τινά μια διάγνωση αλλά από εκεί και πέρα, ο ‘ανεύθυνος’ για τη νόσο γίνεται υπεύθυνος για την θεραπεία του… η παιδεία και η μύηση είναι η θεραπεία, δεν υπήρξε ούτε θα υπάρξει άλλος ‘συντομότερος’ δρόμος 25 αιώνες τώρα…]

Το πρώτο απόσπασμα (οι σημάνσεις παντού δικές μου):

«Ουκ οίσθα, ην δ’εγώ, ότι το γε ως αληθώς ψεύδος, ει οιόν τε τούτο ειπείν, πάντες θεοί τε και άνθρωποι μισούσιν;

Πώς, έφη, λέγεις;

Ούτως, ήν δ’εγώ, ότι τω κυριωτάτω που εαυτών ψεύδεσθαι και περί τα κυριώτατα ουδείς εκών θέλει, αλλά πάντων μάλιστα φοβείται εκεί αυτό κεκτήσθαι…»

[Δεν ξέρεις, είπα, πως το αληθινό ψέμα, αν μπορεί να το πει κανείς έτσι, το μισούν όλοι, θεοί και άνθρωποι;

Πώς το εννοείς αυτό; είπε.

Να, έτσι, είπα. Ότι κανείς δεν θέλει να έχει μέσα στο σημαντικότερο μέρος του εαυτού του και σχετικά με τα σημαντικότερα πράγματα το ψέμα. Απεναντίας, φοβάται περισσότερο από οτιδήποτε άλλο μη φωλιάσει το ψέμα εκεί…]

Πολιτεία, 382a

Το δεύτερο:

«Εγώ σοι έφην, ερώ. Φαίνεταί μοι δόξα εξιέναι εκ διανοίας ή εκουσίως ή ακουσίως, εκουσίως μεν η ψευδής του μεταμανθάνοντος, ακουσίως δε πάσα η αληθής.

Το μεν της εκουσίου, έφη, μανθάνω, το δε της ακουσίου δέομαι μαθείν.

Τι δε; Ου και συ ηγή, έφην εγώ, των μεν αγαθών ακουσίως στέρεσθαι τους ανθρώπους, των δε κακών εκουσίως; Ή ού το μεν εψεύσθαι της αληθείας κακόν, το δε αληθεύειν αγαθόν; Ή ού το τα όντα δοξάζειν αληθεύειν δοκεί σοι είναι;

Αλλ’ή δ’ος, ορθώς λέγεις, και μοι δοκούσιν άκοντες αληθούν δόξης στερίκεσθαι…»

[Θα σου πω, είπα. Μου φαίνεται ότι μια γνώμη φεύγει από το μυαλό μας είτε εκούσια είτε ακούσια. Εκούσια η λαθεμένη γνώμη που παύει κανείς να την ασπάζεται και την αλλάζει με μιαν άλλη. Ακούσια πάλι, κάθε γνώμη που αληθεύει.

Αυτό με την εκούσια αλλαγή το καταλαβαίνω, είπε, το άλλο όμως θα χρειαστεί να μου το εξηγήσεις.

Μα τι; Δεν νομίζεις κι εσύ, είπα, ότι τα καλά πράγματα οι άνθρωποι τα στερούνται παρά τη θέλησή τους, ενώ τα άσχημα με τη θέλησή τους; Ή μήπως δεν είναι άσχημο πράγμα να έχει κανείς μια λαθεμένη γνώμη και καλό μια που αληθεύει; Ή τάχα νομίζεις ότι το να έχει κανείς μια γνώμη που ανταποκρίνεται στα πράγμα δεν ταυτίζεται με το να αληθεύει;

Ναι, είπε, δίκιο έχεις και νομίζω ότι οι άνθρωποι μόνον παρά τη θέλησή τους αποστερούνται μια γνώμη που είναι αληθινή…]

Πολιτεία, 413a

Και το τρίτο:

«…ο μεν επαινέτης του δικαίου αληθεύει, ο δε ψέκτης ουδέν υγιές ουδ’ειδώς ψέγει ότι ψέγει.

Ου μοι δοκεί, ή δ’ος, ουδαμή γε.

Πείθωμεν τοίνιυν αυτόν πράως –ου γαρ εκών αμαρτάνει…»

[…ο υποστηρικτής του δικαίου λέγει πράγματα αληθινά ενώ αυτός που επικρίνει το δίκαιο μιλά χωρίς να λέει τίποτα σωστό και επικρίνει χωρίς να ξέρει τι είναι αυτό το οποίο επικρίνει.

Δεν νομίζω, είπε, ότι έχει καν ιδέα.

Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να τον πείσουμε με ήρεμο τρόπο –γιατί δεν το θέλει που λαθεύει…]

Πολιτεία, 589c

Εν βορβόρω βαρβαρικώ…

Η ορφική παράδοση είναι διάχυτη μέσα και πίσω από τις γραμμές στα κείμενα του μεγαλύτερου φιλοσόφου που περπάτησε πάνω στη γη… Ο βόρβορος με τον οποίο παρομοιάζει την άγνοια που από αυτήν την ανασύρει η διαλεκτική την ψυχή ανάγεται ακριβώς εκεί, στην πανάρχαια ορφική μυητική και μυστική παράδοση που ο μεγάλος φιλόσοφος κρατούσε σαν δάδα αναμμένη και ζωντανή και παρέδωσε στους αδελφούς και μαθητές του στους αιώνες…

Ας δούμε το απόσπασμα από το 'άγιο πρωτότυπο' που θα έλεγε και ο Λιαντίνης:

«Ουκούν, ήν δ’εγώ, η διαλεκτική μέθοδος μόνη ταύτα πορεύεται, τας υποθέσεις αναιρούσα, επ’αυτήν την αρχήν ίνα βεβαιώσηται, και τώ όντι εν βορβόρω βαρβαρικώ τινι το της ψυχής όμμα κατορωρυγμένον ηρέμα έλκει και ανάγει άνω…» (Πολιτεία, 533 d 1).

«Επομένως, είπα εγώ, μόνο η διαλεκτική μέθοδος πορεύεται –ακυρώνοντας τις υποθέσεις- ίσαμε την ίδια την αφετηριακή αρχή για να κατοχυρώσει τα αποτελέσματά της και το μάτι της ψυχής που πραγματικά ήταν καταχωσμένο σε κάποιο βούρκο βαρβαρότητας το στρέφει η διαλεκτική σιγά σιγά και το οδηγεί προς τα άνω…»

 Στον Φαίδωνα διαβάζουμε ότι η μοίρα των αμύητων είναι να βυθίζονται στον βόρβορο, ός αν αμύητος… εις Άδου αφίκηται εν βορβόρω κείσεται… (69c 5-6)

 

Ποιος είναι ο αμύητος ίσως αναρωτηθεί κάποιος καλόπιστα. Στην ουσία όλοι μας πλέον… και το τραγικό δεν είναι η διακοπή του χρυσού νήματος που μας συνέδεε με τους αδελφούς της Αλύσου μέσα από τη Γνώση και τη Μύηση, είναι ότι κανείς δεν δίνει δεκάρα σε οποιοδήποτε θεσμικό επίπεδο για την προσέγγιση αυτών των και πολλών άλλων που είναι η κληρονομιά μας, που είμαστε εμείς… χωρίς καμιά διάθεση προβολής κάποιας ‘ελληνικής υπεροχής’ ή οτιδήποτε νοσηρό που ως εξαλλαγή φύεται και ανθίζει μέσα στο πύον άρρωστων μυαλών… εδώ συζητούμε για το αρχαιώνιο φως του υπερτελούς πολιτισμού των Ελλήνων που κατά τον Γκαίτε δεν χρήζει καμιάς διόρθωσης και καμιάς ‘συμπλήρωσης’ ή ‘βελτίωσης’… αλλά σε εποχές που ο βόρβορος είναι παντού ολόγυρα ως και στα σχολεία μας και στις αίθουσες διδασκαλίας των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, είναι πολυτέλεια και η απλή διερώτηση…

 Κι όμως, σε κάθε γενιά υπάρχουν και εκείνοι που θα παραλάβουν τον πυρσό και θα τον πάνε παραπέρα… και αυτό παρηγορεί και ανακουφίζει κάπως… 

Προσωπικά και δεν έχω κανένα πρόβλημα να το παραδεχθώ, γι'αυτούς τους ολίγιστους έχω το κουράγιο να γράφω ακόμη... μελετώ και στοχάζομαι κατά μόνας... όμως αναρτώ και δημοσιεύω που και που για τον όποιο καλοπρόθετο αποδέκτη...

 

Plato
Painting by Attributed to Jusepe de Ribera

 

 

 

Να πάρεις όλο το πρόστυχο φως από τα μάτια

Να το πλύνεις στο πυρ που ξεμπροστιάζει το αίμα

Να το κρατήσεις αλώβητο απ’το πένθιμο σέλας

Να το γευτείς… ολόκληρο…

Κι ύστερα αν το αντέχεις

Να περάσεις απ’το εδάφιο πνεύμα

Στον μετάρσιο χιτώνα

Κι απ’το λυπρό του κόσμου δέρμα

Στο άπεφθο των αιώνων βλέμμα…

Να το σηκώσεις

αν μπορείς

το σώμα σου…

Από τη μέρα Εκείνη

δεν επέστρεψες ακόμη…

[για τον αδελφό μου…]

The Bird 02

George Digalakis

όταν δεν δημιουργούμε παρακμάζουμε και πεθαίνουμε…

 

Concentration - Antonio Grambone

 

Τ

ελευταία, με αφορμή κάποια γεγονότα, σκεφτόμουν πως αν υπάρχει μια ενδειξούλα –όχι αποδειξούλα πάντως- ότι είμαστε πλασμένοι από κάποιον Δημιουργό, είναι πως είμαστε κι εμείς δημιουργοί… και πως αυτό τούτο μπορεί να μην λέει σε κάποιους πολλά, όμως δεν είναι αυτονόητο… καθώς άλλωστε τίποτε δεν είναι στην ίδια τη Δημιουργία… το ότι είμαστε δημιουργοί σημαίνει αυτόματα πως όταν δεν δημιουργούμε μαραζώνουμε, παρακμάζουμε και πεθαίνουμε… σε ατομικό, συλλογικό και εθνικό ακόμα επίπεδο… δεν είναι τυχαία η παρακμή και η πτώση του ελληνιστικού κόσμου και η παράδοσή του στον άλκιμο και σφριγηλό ρωμαϊκό… δεν είναι μονάχα η στρατιωτική κατίσχυση, είναι η άρνηση να δούμε προβολικά στο χρόνο, να διανοίξουμε οδούς, δηλαδή να δημιουργήσουμε κάτι αυθεντικό… κλασικός κόσμος είναι ο κόσμος της ελληνικής τραγωδίας αλλά και του Πελοποννησιακού Μακελειού… είναι πάντως κόσμος πρωτογενούς δημιουργίας στη φιλοσοφία, στην τέχνη, στη λογοτεχνία, στις επιστήμες… μετά τους στωικούς αλλά μάλλον μετά τον Αριστοτέλη δεν έχουμε πια πρωτογενή δημιουργία, έχουμε θαυμάσια έργα που μνημονεύουν ή αντιγράφουν φόρμες ενός ένδοξου χθες…

Στη ζωή μας αυτό συμβαίνει επίσης… στις δημιουργικές μας φάσεις ανθίζουμε, φωτιζόμαστε, λαμπρυνόμαστε, ομορφαίνουμε!

Στις φάσεις μηδενικής δημιουργίας πέφτουμε, καταθλιβόμαστε, αρρωσταίνουμε, συρρικνωνόμαστε  τελικά πεθαίνουμε…

Ίσως τελικά να μην αποτελεί απλώς ένδειξη αλλά να είναι η μόνη ισχυρή απόδειξη… ερχόμαστε από ένα κόσμο Δημιουργών, από μια Ιεραρχία Έλλογων Όντων, από μια Τάξη… γι αυτό και η αταξία, η δυσαρμονία, η ένδον στάσις που έλεγε ο Πλάτων, μάς ενοχλεί, μάς… μουτζουρώνει, μάς σκοτώνει…

Σκοπός; Να επιστρέψουμε εκεί κάποτε; Δεν ξέρω… ίσως να μην έχει και τόση σημασία… ίσως αυτοί οι ορίζοντες να μην είναι για το δικό μας βλέμμα… έχουμε πολλά άλλα να δούμε και κάνουμε πιο κοντά σε μας… ας το πράξουμε λοιπόν…

αυτοπαθής στροφή...

 

Μου κάνει εντύπωση, το ομολογώ, τούτη η αυτοπαθής στροφή της ανθρωπότητας, όλων μας, τα τελευταία τουλάχιστον 20 χρόνια… παρότι ήμουν θα έλεγα προετοιμασμένος γι αυτήν… πώς να προετοιμάσεις όμως τον εαυτό σου για ένα βίωμα που δεν γνωρίζεις;

Με στενοχωρεί περισσότερο που η ανθρωπότητα δείχνει να έχει χάσει την αυτοπεποίθησή της… την εξωστρεφή της γενναιότητα, την αμεριμνησία της… αυτός ο ‘ενδοσκοπισμός’, η διαρκής εμβύθιση στο συναίσθημα και η εμμονική ψυχοθεραπευτική προσφυγή έχει τις παρενέργειές της… είμαστε πιο φοβικοί από παλιά, πιο ‘προσεκτικοί’, πιο ανασφαλείς, πιο άτολμοι… ας ξεχάσουμε τα του Κορονοϊού… γενικά μιλώντας…

Θα έρθει πάλι η ανάδυση, δεν ξέρω αν θα την προλάβω αλλά η επόμενη γενιά την προετοιμάζει κιόλας… θα έχει μάλλον… ‘ιντερνετικά’ και ‘σοσιαλικά’ χαρακτηριστικά, τα ‘προφίλ’ θα έχουν υποκαταστήσει ήδη τις προσωπικότητες όμως η ατομικότητα δεν χάνεται και το πρόσωπο δεν απαλλοτριώνεται… Τούτη μπορεί να είναι μια νότα αισιοδοξίας στο γενικό ‘μουντό’ σκηνικό.

Φαίνεται πως είχαμε ανάγκη την αναδίφηση, την εσωστρεφή περιδίνηση, την κατάδυση στα εσώψυχα… έρχεται πάλι η επόμενη φάση που θα ανατείλει σε κάποια χρόνια και θα βγούμε από… το τούνελ… πώς άραγε;

Όταν θα το μελετούμε και θα το καταγράφουμε, θα μπαίνουμε ξανά σε κάποια επόμενη φάση… έτσι συνέβαινε κι έτσι θα συμβαίνει πάντα…

jay satriani